Plan podróży: Owernia – Orcival / Lac de Guery

Wieś położona w malowniczej dolinie Sioulot była do połowy XIII wieku własnością hrabiów Owernii. W XII wieku na wschód od osady powstał z fundacji jednego z nich romański kościół Notre-Dame. Budowę zakończono w 2 połowie XII wieku. Znalazła się w nim słynąca łaskami figura Maryi z poprzedniego XI-wiecznego kościoła, według legendy – jeden z wizerunków wykonanych przez ewangelistę Łukasza.

Bazylika w Orcival (źródło i licencja: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:La_basilique_d%27Orcival.JPG)

W latach 1477 i 1490 bazylika ucierpiała od trzęsień ziemi w regionie. W roku 1894 papież Leon XIII podniósł kościół do godności bazyliki mniejszej. Architekturą bazylika przypomina Notre-Dame-du-Port z Clermont, skrzyżowanie transeptu z nawą wieńczy ośmioboczna dzwonnica. W absydzie zachowały się polichromie. W pobliżu Orcival znajduje się także zamek Cordes z XV-XVII w., z ogrodami założonymi pod koniec XVII stulecia.

Madonna z Orcival (źródło i licencja: https://commons.wikimedia.org/wiki/File: VirginChildOrcival.jpg)

Piękna panorama na rejon Orcival oraz wieżyce Roche Sanadoire i Tuillere roztacza się z drogi do Mont-Dore, gdzie na wysokości 1244 m n.p.m. znajduje się jezioro Lac de Guery (9 km na pd. od Orcival). Na pierwszą z wieżyc od drogi z Orcival prowadzi ścieżka turystyczna.

Roches Tuiliere et Sanadoire (źródło i licencja: https://fr.wikipedia.org/wiki/Monts_Dore#/media/File:Roches_tuiliere_et_sanadoire.jpg)

Plan podróży: Owernia – Saint-Saturnin

Święty Saturnin, żyjący w III wieku, był pierwszym biskupem Tuluzy. Według przekazów należał do siedmiu apostołów rozesłanych przez papieża Fabiana na misję na ziemie galijskie po prześladowaniach cesarza Decjusza (należeli do nich m.in. św. Astremoniusz z Clermont, św. Gacjan z Tours czy św. Dionizy z Paryża). Saturnin poniósł w Tuluzie śmierć męczeńską po odmowie złożenia ofiar pogańskim bóstwom – przywiązano go do byka, który włóczył biskupa po ulicach miasta.

Absyda w kościele Notre-Dame w Saint-Saturnin (źródło i licencja: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Eglise_Notre-Dame_de_Saint-Saturnin_5.JPG)

Pamiątką po apostole Galii są rozsiane po Francji miejscowości noszące jego imię. Jedną z nich jest powstała w średniowieczu wieś w Owernii, na wzniesieniu u podnóży Masywu Centralnego. Zachowały się gotycki zamek z XIII-XV w., romański kościół Notre-Dame z 2 połowy XII wieku (wieżyczka zniszczona podczas wielkiej rewolucji została odbudowana w połowie XIX wieku, dawne mury miejskie i XVI-wieczna fontanna.

XVI-wieczna fontanna we wsi (źródło i licencja: https://commons.wikimedia.org/wiki/File: Saint-Saturnin_%2863%29_fontaine.JPG)

Plan podróży: Owernia – Puy de Dome

Od tej góry, stanowiącej potężną kopułę wulkaniczną (1465 m n.p.m.) wziął nazwę cały departament obejmujący Owernię. Pod sam szczyt, który od zachodu dominuje nad Clermont-Ferrand, wiedzie kolejka naziemna. Na wierzchołek poprowadzono szereg ścieżek turystycznych.

Puy de Dome (źródło i licencja: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Puy_de_dome_2001-12-15.jpg)

Już w czasach antycznych góra była miejscem kultowym – Rzymianie po triumfie nad Vercygentoryksem wznieśli tu świątynię Merkurego, której ruiny odsłonięto w 2 połowie XIX wieku. W roku 1875 na szczycie powstało obserwatorium, w roku 1956 maszt telewizyjny.

Puy-de-Dome z Clermont (źródło i licencja: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Puy_de_D%C3%B4me.jpg)

Plan podróży: Owernia – Clermont-Ferrand

Gdy w połowie III wieku po Chrystusie św. Astremoniusz chrystianizował rzymskie Augustonementum, nie przypuszczał, że 850 lat później stanie się ono areną wydarzenia, które miało zmienić losy Europy. Pierwsze stulecia średniowiecza nie były dla miasta łaskawe: w roku 761 zostało splądrowane przez wojska Pepina Krótkiego, w roku 854 i 916 – dwukrotnie przez Normanów. W roku 848 miasto otrzymało nazwę Clairmont – od pobliskiego zamku Clarus Mons czyli Jasna Góra. Wraz z odbudową miasta w latach 40-tych X stulecia rozpoczęto budowę nowej katedry. W roku 1095 stała się ona miejscem zwołanego przez papieża Urbana II synodu, który przesądził o zatrzymaniu na około 200 lat ekspansji muzułmańskiej w Europie i na Bliskim Wschodzie, jak również o sukcesach rekonkwisty na Półwyspie Iberyjskim.

Widok na Clermont-Ferrand (źródło i licencja: https://commons.wikimedia.org/wiki/File: Cathedrale_clermont_montjuzet_2015.jpg)

Wg przekazów Urban II powiedział m.in.: „ponieważ, o synowie Boży, obiecaliście energiczniej niż zwykle podtrzymywać w waszym środowisku należny pokój, a jeszcze sumienniej przestrzegać praw Kościoła, powinniście dążyć do tego, aby siłę waszej gorliwości obrócić na jaką bądź inną bożą i waszą sprawę. Wszak jest koniecznością, abyście niezwłocznie podążyli z pomocą waszym braciom zamieszkującym na Wschodzie i potrzebującym waszej, niejednokrotnie obiecywanej im pomocy. Na nich zwalili się bowiem, jak o tym większości z was już doniesiono, Turcy i Arabowie, którzy dotarli aż do Morza Śródziemnego, do tego miejsca, które zwie się „ręką św. Jerzego”, u granic Romanii. Zajmując coraz dalsze ziemie tychże chrześcijan, oni uzyskali nad nimi przewagę niejednokrotnie rozbijając ich w walce, wielu zabili lub wzięli do niewoli, kościoły porozbijali, a imperium spustoszyli. I jeśli wy spokojnie pobłażać będziecie jeszcze przez pewien czas wszystkim tym gwałtom, oni zwyciężą jeszcze więcej ludzi oddanych Bogu. Dlatego zwracam się z pokorną prośbą, nie ja, lecz Pan, abyście wy, głosiciele Chrystusowi, częściej nakłaniali wszystkich, do jakiego by kto nie należał stanu, zarówno pieszych, jak i konnych, tak biednych, jak i bogatych, aby oni w porę pomogli wschodnim chrześcijanom i wypędzili z granic chrześcijańskiego świata ludzi tego niecnego rodzaju. Mówię to obecnym, polecam przekazać to nieobecnym. Wszak to nakazuje Chrystus.”

Jeden z romańskich kapiteli w Notre-Dame-du-Port (źródło i licencja: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:NDPort-4675-0023.jpg)

Gromka odpowiedź: Deus lo vult! rozpoczęła pierwszą wyprawę krzyżową, która na przekór wszystkim przeciwnościom drogą lądową pokonała Azję Mniejszą i zdobyła Jerozolimę. Na samo biskupie Clermont niechętnym wzrokiem patrzyli miejscowi feudalni panowie – w latach 20-tych XII wieku hrabia Owernii Guillaume wzniósł w pobliżu miasta zamek Montferrand, który miał pilnować jego interesów. Hrabiowie był lennikami księcia Akwitanii i króla Angli i Plantageneta, podczas gdy biskupów wspierali królowie Francji. Sytuacja ta i słabość rządów Jana bez Ziemi skłoniła Filipa Augusta do interwencji w Owernii. Zamek Montferrand i powstała u jego stóp osada zostały administracyjnie przyłączone do Clermont w roku 1630.

Kościół Notre-Dame-du-Port (źródło i licencja: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:F08.N.-D._du_Port.0050.jpg)

Głównym zabytkiem miasta jest zbudowana z czarnego, wulkanicznego kamienia katedra. Jej krypta, konsekrowana w roku 946 stanowi jeden z najwcześniejszych zachowanych przykładów założenia z ambitem i przylegającymi doń promieniście kaplicami. W roku 1248 rozpoczęto wznoszenie obecnej gotyckiej katedry Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Jak wiele gotyckich budowli wznoszono ją etapami. Do roku 1295 zakończono budowę chóru, transeptu i rozpoczęto budowę nawy. W istniejącej części Ludwik IX przeprowadził zaślubiny swojego syna Filipa z Izabelą Aragońską. Do połowy XIV stulecia ukończono wieże i rozety transeptu oraz trzy przęsła nawy, łącząc je z pozostałością dotychczasowej romańskiej budowli, wzniesionej w X wieku z inicjatywy biskupa Stefana – wieżami i fasadą zachodnią. Dalsze prace wstrzymała wojna stuletnia.

Fasada katedry w Clermont (źródło i licencja: https://fr.wikipedia.org/wiki/Cath%C3%A9drale_Notre-Dame-de-l’Assomption_de_Clermont#/media/File:Facade_cathedrale_clermont-ferrand.jpg)

Na początku XVI wieku katedra otrzymała nowy, wyższy dach, kryty ołowiem. Podczas rewolucji francuskiej, rewolucyjne władze planowały katedrę w całości rozebrać, dały się jednak przekonać że będzie dobrym miejscem obywatelskich zgromadzeń. Zniszczono wszakże trzy wieże transeptu (ocalała zegarowa) oraz wyposażenie w postaci ołtarzy, rzeźb i drewnianych stalli. W roku 1866 rozpoczęto przebudowę fasady zachodniej pod kierownictwem Viollet-le-Duca. Trwała ona do roku 1884 z dodaniem jednego przęsła nawy. Całkowita długość katedry wynosi 99 metrów, wysokość nawy – prawie 29 metrów, wysokość hełmów wież zachodnich – 108 metrów.

Nawa katedry w Clermont-Ferrand (źródło: https://fr.wikipedia.org/wiki/Cath%C3%A9drale_Notre-Dame-de-l’Assomption_de_Clermont#/media/File:LeDuc_cathedrale_14.jpg)

Obok katedry w mieście znajduje się romańska bazylika Notre-Dame-du-Port. Rozpoczęcie jej budowy pamięta czasy synodu z roku 1095. Pochodząca z przełomu XI i XII stulecia budowla, ze sklepieniami kolebkowymi, przypomina nieco kościół św. Foi w Conques. Uwagę zwracają zwłaszcza południowy portal oraz rzeźbione romańskie kapitele. Gotycką kaplicę franciszkańską z 2 połowy XIII wieku włączono później do budynku prefektury. W XIV-XVI wieku powstał jednonawowy kościół Notre-Dame w Montferrand.

Detale kamieniarskie kościoła Notre-Dame-du-Port (źródło i licencja: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Notre_dame_port_arrierer_2.JPG)