Bourges

Wizyty w 67-tysięcznym mieście, stolicy historycznego regionu Berry, pierwotnie nie planowaliśmy. Jednak ponieważ trzeba było francuską trasę skrócić, nie wypadało pominąć położonego po drodze Bourges. Zaparkowaliśmy na darmowym, obszernym parkingu przy Rue de Seraucourt, ok. 250 metrów na pd. zach. od głównego naszego celu – katedry, która okazała się przybraną w gustowny daszek remontowy nad znaczną częścią nawy głównej i prezbiterium.

Historia. Bourges to dawna galijsko-rzymska metropolia Avaricum. Jej apostołem i biskupem był św. Ursyn, żyjący w III wieku, który, jak się przypuszcza, założył kościółek w miejscu obecnej katedry. W VIII wieku stanowiące wówczas domenę feudałów akwitańskich miasto stało się przedmiotem sporów z rosnącymi w siłę Frankami. W roku 731 zajął je Karol Młot, lecz Akwitańczycy je odzyskali. W roku 762 Pepin Krótki zburzył częściowo miejscowe fortyfikacje. Bourges stanowiło siedzibę hrabstwa, od roku 926 wicehrabstwa, a w roku 1101 Eudes Arpin zbył je królowi Francji Filipowi I aby sfinansować swój udział w wyprawie krzyżowej. XII stulecie przyniosło miastu rozkwit, czego świadectwem była podjęta pod jego koniec budowa nowej, gotyckiej katedry. W XIV wieku, za panowania nieszczęsnego króla Francji Jana Dobrego, miasto stało się stolicą księstwa Berry. Podczas wojny stuletniej przebywał tu wydziedziczony przez traktat z Troyes (1420) delfin – przyszły Karol VII. Tu też narodził się w roku 1423 jego syn, późniejszy Ludwik XI, który, już jako król Francji, w roku 1463 postanowił założyć w Bourges uniwersytet. Za panowania Karola VII mieszkał w Bourges poprzednik Nicolasa Fouqueta – finansista Jacques Coeur, który zgromadził wielką fortunę i zaszczyty po to by zostać ich następnie pozbawionym i udać na wygnanie. W roku 1487 wielki pożar spustoszył miasto, zwiastując koniec złotych lat. Kolejny pożar wybuchł przy katedrze w roku 1559, wieszcząc okres wojen hugenockich. W XVI wieku uczelnia w Bourges stała się ośrodkiem protestującego humanizmu – jeden z jej profesorów Alcian był nauczycielem prawa Jana Kalwina, który później zaprowadzał własne reformy w Genewie. W maju roku 1562 oddziały hugenockie Gabriela hrabiego Montgomery zajęły i splądrowały miasto, bezczeszcząc katedrę i rozbijając rzeźby. W roku 1572, po nocy św. Bartłomieja miał miejsce swoisty „rewanż” ze strony katolików, którzy zaatakowali miejscowych protestantów. W XVII wieku miasto odrodziło się m.in. pod rządami księcia Conde – rządcy prowincji Berry.

Katedra św. Szczepana. Budowę obecnej katedry św. Szczepana (Saint-Etienne) w Bourges rozpoczęto mniej więcej wtedy, gdy jej odpowiednika w Chartres, pod koniec XII wieku. Przyczyna była również podobna – pożar poprzedniej, XI-wiecznej świątyni. Mimo tego obie budowle dzielą nie tylko dwie setki kilometrów, ale również całkowicie inne środki wyrazu. Pierwszy, który pewnie zauważymy to pięć naw, główna i po dwie boczne, co przekłada się na pięć wspaniale zdobionych portali zachodniej fasady. Niezwykłe rozmiary katedry (wysokość do sklepienia nawy głównej blisko 36 metrów, nawy bocznej – nieco ponad 20 metrów, długość 125 metrów, szerokość fasady zachodniej bez dodatkowej przypory wieży pd. – około 55 metrów, szerokość nawy głównej – 13 metrów, powierzchnia prawie 6 tys. metrów kwadratowych) zostały podkreślone dodatkowo przez zmienione proporcje podziałów poziomych ścian wewnątrz kościoła. Arkady wewnętrznych naw bocznych są, podobnie jak w Amiens, wyższe niż w innych katedrach, co powoduje, że triforia i witrażowe okna pod sklepieniem znajdują się na niebotycznej wręcz wysokości. Drugi to brak transeptu, a zatem odejście od planu krzyża obowiązującego w średniowiecznej architekturze sakralnej na rzecz „prostej”, wczesnochrześcijańskiej bazyliki, choć w wersji poszerzonej. Trzeci to smukłe, strzeliste przypory, nie przesłaniające bryły kościoła, który niezależnie od tego otrzymał dość solidne mury. Przyporom odpowiadają filary wewnątrz świątyni, które nie kończą się kapitelami na zwyczajowej wysokości, lecz rosną w górę, ku sklepieniu.

Katedra była wyrazem aspiracji archidiecezji Bourges obejmującej sześć diecezji oraz mieszkańców bogacącego się XII-wiecznego miasta. Miejscowi arcybiskupi pełnili funkcję prymasów Akwitanii. Inicjatorem budowy katedry był arcybiskup Henryk de Sully, brat biskupa Paryża – protektora budowy tamtejszej gotyckiej Notre-Dame. Przekazał on kapitule środki na rozpoczęcie wznoszenia świątyni. Następcą biskupa Henryka był Guillaume (Wilhelm z Bourges), ogłoszony w roku 1218 świętym. Wspierała ich miejscowa kapituła, organizując fundusze na prace oraz przybywający do miasta pielgrzymi. Rozpoczęcie budowy było możliwe dzięki przesunięciu za panowania króla Filipa Augusta linii umocnień Bourges poza dotychczasową, pochodzącą jeszcze z czasów rzymskich. Architektów katedry nie znamy. Choć prezbiterium zakończono do roku 1214, a całość konsekrowano 13 maja roku 1324, ulepszenia i modyfikacje trwały jeszcze, z przerwami, aż do roku 1542. Ukończono wtedy północną wieżę. Pierwotna z ok. 1480 roku zawaliła się w roku 1506, niszcząc portal wejścia poniżej. Przypora stabilizująca wieżę południową oraz rozeta zachodniej, XIII-wiecznej fasady pochodzą z XIV stulecia, zegar astronomiczny – z roku 1424. W 2 poł. XVI wieku wszystkie rzeźby we wnękach tejże fasady zostały zniszczone przez hugenotów. Zachowały się natomiast pozostałe dekoracje pięciu jej portali. Środkowy – z 2 połowy XIII wieku przedstawia Sąd Ostateczny: dies irae, dies illae…, stanowiąc jedno z najciekawszych wyobrażeń tej sceny w sztuce gotyckiej. Prawe portale obrazują – żywoty św. Szczepana, patrona katedry oraz św. Ursyna, pierwszego biskupa Bourges, lewe z 1 połowy XVI wieku – poświęcone są św. Wilhelmowi z Bourges oraz Najświętszej Marii Pannie. Starsze niż sama katedra, prawdopodobnie pochodzące z poprzedniej budowli są portale północny i południowy, pochodzące z 2 połowy XII wieku, również noszące ślady wandalizmu. Rewolucja roku 1789 wymiotła z katedry niemal całe wyposażenie wnętrza. W grudniu 1793 zainstalowała w środku świątynię Rozumu i Jedności. Restaurację katedry po tych „oświeconych” zmianach przeprowadzono w XIX stuleciu.

Ozdobą katedry są witraże z XIII-XVI wieku ze scenami z Pisma Świętego przedstawionymi przy wykorzystaniu średniowiecznych realiów. Zawierają one różne narracje m.in. Mękę Pańską, symboliczne przedstawienie czasów ostatecznych, Jezusowe przypowieści o synu marnotrawnym, dobrym Samarytaninie, a także bogaczu i Łazarzu, dzieje starotestamentowego Józefa. Były wykonywane przez różne pracownie. Część z nich (przedstawiających postacie proroków) pochodzi z dawnego pałacu książąt Berry, zniszczonego podczas rewolucji roku 1789. W katedralnej krypcie znajdują się pozostałości rozbitego wówczas nagrobka księcia Berry. Mimo opisanego remontu katedra wywarła na nas wielkie wrażenie – na pewno należy do najpiękniejszych, nie tylko we Francji, zwłaszcza że zostały niedawno odnowione cała zachodnia fasada oraz portale północny i południowy.

Oprócz wspaniałej katedry w Bourges znajdziemy „typowe” stare, częściowo drewniane domy oraz gotycką rezydencję Jacquesa Coeura z z lat 40-tych XV wieku. Ale to na tyle interesująca postać, że poświęcony jej zostanie oddzielny wątek. Na zwiedzanie reklamowanych miejscowych bagien tudzież etangów nie starczyło nam czasu i ochoty.

LINKI

KATEDRA W MAPPINGGOTHIC.ORG

KATEDRA – PANORAMA OD PAŁACU BISKUPIEGO

KATEDRA – PANORAMA WNĘTRZA

PANORAMY 3D KATEDRY

ZDJĘCIA GŁÓWNEGO PORTALU W B. WYSOKIEJ ROZDZIELCZOŚCI

KATEDRA – ZDJĘCIA

KATEDRA – ZDJĘCIA Z KRYPTY/OPIS FR

PAŁAC J. COEURA – ZDJĘCIA/OPIS FR

GALERIA

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s