Pontigny

Zatrzymując się po drodze do Auxerre, podczas przerwy w ulewie, w Pontigny, inaugurowaliśmy pobyt w Burgundii. Klasztor cystersów w Pontigny założono w roku 1114. Jego klasztorem macierzystym było bezpośrednio Citeaux, a inicjatorem budowy jeden z kanoników z Auxerre, który zaproponował powstanie opactwa św. Szczepanowi Hartingowi. Pierwszym opatem był Hugo z Macon, przyjaciel św. Bernarda z Clairvaux. Pontigny jest jedynym obiektem sakralnym z pierwszych pięciu cysterskich klasztorów, który przetrwał, choć tylko częściowo i tylko jako mury, „wielką” rewolucję francuską. Jednocześnie stanowi największy zachowany kościół cysterski w Europie. Jego budowę prowadzono w 2 połowie XII wieku, na miejscu poprzedniego kościoła. Rozpoczęto od nawy. Potem rozebrano wcześniejsze prezbiterium by wznieść obecne, tak by odpowiadało rozmiarom reszcie kościoła. W porównaniu do francuskich katedr romańska bryła Notre-Dame z Pontigny z elementami gotyku (np. przypory) i wnętrze wydają się proste. Jednak w zestawieniu z innymi, zachowanymi, ascetycznymi budowlami cysterskimi np. byłym kościołem opackim w Fontenay, Pontigny reprezentuje spotkanie stylu romańskiego z gotykiem i niezwykłą jak na ten zakon monumentalność, wymuszoną nieco rozmiarami kościoła i koniecznością odpowiedniego wzmocnienia konstrukcji. Mimo wszystko budowla jest surowa, bez ozdobników, co widać m.in. po skromnej przy rozmiarach kościoła wieżyczce, tympanonie, na którym znajduje się jedynie krzyż (60 km i 10 lat dzieli Pontigny od tympanonu z niedalekiego Fontenay), a także pominięciu triforiów, wreszcie braku witraży, których w cysterskich kościołach z zasady nie wprowadzano. Siedem kaplic otacza absydę prezbiterium, wzmocnioną na zewnątrz wspomnianymi przyporami.

W prezbiterium, wsparty na dwóch rzeźbach aniołów znajduje się nagrobek św. Edmunda z Abingdon, arcybiskupa Canterbury, wcześniej – jednego z inicjatorów budowy gotyckiej katedry w Salisbury. Edmund zmarł w Pontigny w drodze do Rzymu, w roku 1240. Był wówczas w konflikcie z królem Henrykiem III, który w celu uzyskiwania dodatkowych zysków blokował obsadę biskupstw, a także ingerował w samodzielność biskupa. Z powodu opinii świętości i licznych cudów przypisywanych jego wstawiennictwu już w roku 1246 Edmund został kanonizowany przez papieża Innocentego IV. W uroczystościach w Pontigny z tej okazji brał udział król Ludwik IX Święty. Sam Henryk III odwiedził w roku 1254 grób świętego oraz ustanowił stałe pensum na koszt nieustannego palenia przy nim czterech świec. Przed Edmundem, przez dwa lata przebywał w Pontigny św. Tomasz Becket, który jesienią roku 1164 musiał uchodzić z Anglii przed Henrykiem II i znalazł protektora w osobie króla Francji Ludwika VII. Jednakże w obliczu zapowiedzi przez Henryka II prześladowań cystersów w Anglii, w roku 1166 udał się do Sens. W 1170 po arbitrażu papieża Aleksandra Henryk zaoferował Becketowi kompromis i ten wrócił do Anglii tylko po to by spotkać się z upokorzeniem w postaci naruszenia zwyczaju koronacji królewskiej przez arcybiskupa Canterbury. Zginął trzy dni po Bożym Narodzeniu tegoż roku w swojej katedrze z rąk królewskich rycerzy. W roku 1207 rozpoczął swój pobyt w Pontigny kolejny arcybiskup – Stefan Langton, którego nie chciał zaakceptować król angielski Jan bez Ziemi. Do Canterbury trafił po wieloletnich dysputach dopiero w roku 1213, przyczyniając się w roku 1215 do redakcji słynnego aktu Magna Carta Libertatum. W czasie wygnania opracował podział Pisma Świętego na rozdziały, który się powszechnie przyjął, także w krajach greckich (wiek XIII to okres wielkiego wraz z uniwersytetami rozwoju biblistyki, w tym tłumaczeń na języki narodowe).

Opactwo w Pontigny, podobnie jak inne, stanowiło ważny ośrodek życia religijnego i gospodarczego, m.in. rozwijając winnice w pobliskim rejonie Chablis, parając się wydobyciem żelaza i wyrobem cegieł. W pełnym średniowieczu z opactwem związanych było, jak się szacuje, nawet do 100 mnichów i ok. 200 braci świeckich. Istniała tu potężna, jak na owe czasy biblioteka licząca prawie 300 woluminów. Przeszło apogeum swojej świetności, gdy król w roku 1456 zawarował sobie prawo mianowania opatów. W roku 1569 zostało jednak splądrowane i podpalone przez hugenotów, przed którymi mnichom udało ukryć się relikwie św. Edmunda.

Odbudowane, kolejny cios otrzymało podczas rewolucji francuskiej. Jeżeli zastanawia was, stojąc na zielonej trawie, po północnej stronie kościoła, dlaczego zwieńczenie transeptu nosi ślady innych, świeżych przeróbek i cegieł niż reszta, to w tym miejscu znajdowało się przejście do nie istniejącego skrzydła klasztoru. Kościół, jak wspomniano na szczęście ocalał i po wygnaniu mnichów, i przewaleniu się rewolucji stał się świątynią parafialną. Rewolucja oznaczała także zabór gruntów klasztornych, w tym winnic Chablis, samego terenu klasztoru oraz biblioteki, która trafiła do zbiorów publicznych w Auxerre.

W roku 1843 po odkupieniu nieruchomości z klasztorem przez diecezję Sens, ksiądz Jean Baptiste Muard założył tu Towarzystwo św. Edmunda, zajmując pozostałe budynki, kupione przez archidiecezję Sens. Kongregacja została jednak stąd wyrzucona na kolejnej fali rewolucji. W roku 1906 kompleks kupił filozof Paul Desjardins, który organizował tu spędy filozofów i intelektualistów pokroju Jeana Paula Sartre’a. Obecnie teren opactwa stanowi własność publiczną. Duży, darmowy parking znajduje się w centrum wsi, ok. 300 metrów od wejścia do opactwa.

LINKI

OPACTWO W MAPPINGGOTHIC.ORG

PANORAMA WNĘTRZA

ZDJĘCIA KOŚCIOŁA

GALERIA

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s