Hautvillers

Wieś i szampan. Hautvillers, położone na południowych zboczach Montagne de Reims, opadających w dolinę Marny, powyżej Epernay, słynie wedle tradycji jako mała ojczyzna szampana. Jego wynalezienie przypisuje się benedyktyńskiemu zakonnikowi z przełomu XVII i XVIII stulecia Dom Pierre Perignonowi, którego imię nosi zresztą jedna z głównych uliczek osady. Natomiast ostatnie opracowania anglosaskie próbują przekonywać o własnej palmie pierwszeństwa, tak jak by nazwa szampan wywodziła się od hrabstwa Sussex, Kent czy Devonshire. Z dokumentów wynika, iż Dom Pierre – benedyktyn z Hautvillers był sprawnym organizatorem, producentem i sprzedawcą miejscowego wina. Traktat o winie z roku 1718 przywołuje autorytet Dom Perignona jako największego znawcy tajników powstawania trunku, który wprowadził wino nowej jakości do swojego opactwa. Spór historyczny dotyczy głównie bąbelków w winie, których wynalezienie zakonnikowi przypisują wprost dopiero opracowania XIX-wieczne, to jest popełnione w okresie, kiedy szampana  wypromowano i powszechnie doceniono. Historia opactwa w Hautvillers to także typowy obraz tworzenia się fortun współczesnej Francji na podwalinach grabieży i niszczenia funkcjonujących ośrodków zakonnych.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ojciec Pierre. Dom Pierre Perignon urodził się w Szampanii na przełomie roku 1638 i 1639, przyjmując chrzest w wigilię święta Trzech Króli roku 1639. W wieku 18 lat postanowił zostać mnichem, porzucając ścieżkę kariery prawniczej. Złożył śluby zakonne w roku 1658,  w roku 1667 otrzymał  święcenia kapłańskie. Trafił wówczas do Hautvillers – wioski, która powstała przy założonym w połowie VII wieku przez biskupa Reims Nivarda opactwie benedyktyńskim, słynącym na okolicę, między innymi przygotowującym księgi liturgiczne i przepisującym manuskrypty dla arcybiskupstwa Reims. Jedną z takich ksiąg, która powstała w Hautvillers w IX stuleciu był Ewangeliarz Ebbona, który można obejrzeć zdigitalizowany tutaj. Podczas wojny stuletniej opactwo było wielokrotnie plądrowane, zaś ostateczny, jak się wydawało cios, zadały mu w 2 połowie XVI wieku wojska hugenotów. Mnisi opuścili ruiny i do roku 1603 Hautvillers opustoszało. W połowie XVII wieku za odbudowę i odnowę opactwa wzięło się jednak dwunastu zakonników, wśród nich Dom Pierre. Byli na tyle zdeterminowani, że do roku 1675 odbudowano większość klasztornych budynków, zaś do roku 1700 zakończono całość prac przy kościele i konwencie. Równolegle stawiano budynki gospodarcze – mury, piwnice, obory, stajnie, zakładano winnice.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Dom Pierre był szafarzem i plenipotentem opactwa. Doszedł do wniosku, że to winnice i wino powinny stać się naturalnym źródłem pomyślności oraz gwarantem przetrwania opactwa. Umierając w roku 1715, dom Perignon otrzymał pogrzeb godny opata. Nic dziwnego – zostawiał swoje opactwo w stanie rozkwitu, w którym przerwało aż do listopada 1789, kiedy to w Hautvillers wprowadzono wolność, ale nie dla religii, równość poprzez zrównywanie z ziemią elementów niechcianych oraz braterstwo, oczywiście z wyłączeniem tego zakonnego. Czyli przejęto majątek mnichów, część rozgrabiono, a resztę przeznaczono na sprzedaż. Jak uważają historycy, choć autorstwo Dom Perignona metody produkcji szampana jako wina musującego jest poparte jedynie ustną tradycją, a nie dokumentami, z pewnością jest on ojcem szampańskiego przemysłu winiarskiego, założycielem winnic w Hautvillers, Cumières, Aÿ i Epernay, które starał utrzymywać się w doskonałej kondycji, konkurując z produktami innych opactw okolic Reims.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Innowacją dom Pierre było łączenie celem udoskonalenia smaku, przed tłoczeniem winogron, owoców zebranych w różnych miejscach, a nawet – różnych winnicach. W roku 1783 Dom Nicolas, inny zakonnik z Hautvillers pisał w swoich dziejach diecezji Laon, że białe wina z Hautvillers swoją sławę zawdziędzają Dom Perignonowi, który nauczył mieszkańców Szampanii jak tworzyć wina i nadawać im nieznaną wcześniej delikatność smaku. Jak zanotował z kolei brat Pierre, uczeń i następca Dom Perignona, zakonnik próbował winne grona nie od razu, lecz po tym jak poleżały w chłodzie nocy. Perignon był również znany z doskonałego wyczucia smaku i talentu jeżeli chodzi o dobór surowca. Nic dziwnego, że wina szampańskie z opactwa Hautvillers szybko stały się znane i doceniane, osiągając najwyższe ceny na rynku.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Dom Pierre i wino musujące. Pierwsza pisemna, zachowana wzmianka o udziale Dom Perignona w wynalezieniu wina musującego pojawia się w liście ostatniego szafarza opactwa Hautvillers Dom Jeana Baptisty Gogu z października 1821 do mera Ay, w którym wskazuje, że to sławny Dom Perignon odkrył tajemnicę tworzenia białego wina musującego. Same wina musujące z Szampanii pojawiły się pod koniec XVII stulecia, zaś pod koniec lat 30-tych XVIII wieku w Reims powstał pierwszy punkt handlowy z takimi winami. Dom Perignon jako znawca win miał zatem przypuszczalnie do czynienia i z takimi winami, choć z zapisków nie wynika by specjalnie je cenił. A choć anglosasi uznają współczesnego Dom Perignonowi Christophera Merreta za „odkrywcę” w roku 1662 metody musowania wina, to, przy założeniu że nie mamy do czynienia z jakąś fałszywką, był on nie winiarzem, lecz lekarzem, patrzącym na proces produkcji wina suchym, naukowym okiem. My osobiście wolimy to mokre, z pachnących winem szampańskich piwnic opackich w Hautvillers, a choć bąbelki w szampanie są rzeczą ważną, nie przesądzają o jego smaku, o czym można się łatwo przekonać porównując „zwykłe” wino musujące z dobrej jakości szampańskim.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Zwiedzanie. Hautvillers jest dziś malowniczą miejscowością wśród zielonych winnic, gdzie można, podobnie jak w innych wsiach rejonu kupić trunek od producentów (ceny oscylują od ok. 20 EUR wzwyż za butelkę 0,75 l). Dawny gotycki kościół opacki z barokowym wystrojem wnętrza i wciśniętymi przy wejściu publicznymi toaletami wydaje się skromny i zapuszczony. Teren dawnego, zrujnowanego przez rewolucję klasztoru znajduje się obecnie w posiadaniu Domu Szampana Moet & Chandon, który organizuje tam degustacje dla ważniejszych klientów. Jeden z twórców jego znaczenia Jean-Remy Moet, ulubiony dostawca Napoleona Bonaparte nabył w roku 1794 zagrabione przez rewolucję dobra benedyktyńskie, w tym winnice, rozkręcając złoty, także co do barwy wina, interes. Powstały dom szampana poczynał sobie na tyle śmiało, że jeden ze sławniejszych rodzajów szampana nazwał imieniem Dom Perignona, na którego współbraci niedoli wyrósł. Ale cóż, taki jest dzisiejszy świat. Powyżej Hautvillers, przy prowadzącej do Reims drodze, znajduje się punkt widokowy na dolinę Marny i szampański rejon Epernay z rozległymi winnicami. Samo Epernay widać jak na dłoni u podnóża wzgórz. W Hautvillers parkingi są darmowe. Łatwo tu, jak wspomniano, o szampana, trudniej o przekąszenie czegoś – ratowaliśmy się nietanim „lunchem” z miejscowych kaczych specjałów, wspomaganych nieśmiertelną bagietą.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s